Raport TGR: telemonitoring pacjentów kardiologicznych z urządzeniami wszczepialnymi

W Polsce implantowane są już nowoczesne urządzenia wykorzystujące Bluetooth do komunikacji ze smartfonem / Tomasz Świętoniowski Dział Fotomedyczny WUM

Niezbędne są zmiany systemowe umożliwiające wykorzystanie zdalnej opieki nad pacjentami kardiologicznymi. Usługi wykorzystujące telemonitoring urządzeń wszczepialnych powinny zostać jak najszybciej wpisane do systemu świadczeń gwarantowanych – to najważniejszy wniosek z raportu przygotowanego przez Telemedyczną Grupą Roboczą.

Innowacyjne rozwiązania technologiczne umożliwiają świadczenie usług opieki zdrowotnej na wyższym poziomie większej grupie pacjentów. Dowiodły one swojej przydatności w wielu badaniach, a najlepszym testem była dla nich pandemia COVID-19, podczas której umożliwiły zachowania ciągłości działania sytemu ochrony zdrowia. Przykładem takiej technologii są nowoczesne systemy do zdalnego monitorowania pacjentów z niewydolnością serca wyposażonych w implanty: stymulatory i kardiowertery-defibrylatory – przekonują autorzy dokumentu „Wykorzystanie telemonitoringu urządzeń wszczepialnych w celu poprawy opieki nad pacjentami kardiologicznymi”.

– Przygotowany przez Fundację wraz z ekspertami raport ma na celu nie tylko promocję wykorzystania rozwiązań telemedycznych w kardiologii, ale również stanowi kompleksowe omówienie problematyki wprowadzenia telemonitoringu urządzeń wszczepialnych do koszyka świadczeń gwarantowanych w Polsce oraz propozycję rozwiązania przedmiotowej kwestii – mówi Info e-Zdrowie Jan Pachocki, prezes Fundacji Telemedyczna Grupa Robocza. – Okres pandemii wskazał na istotną potrzebę wdrażania nowych rozwiązań w systemie opieki zdrowotnej, które umożliwiają zdalny kontakt z pacjentem i monitorowanie jego stanu zdrowia na odległość. Obecnie niewiele rozwiązań telemedycznych jest finansowanych ze środków publicznych, a nasza Fundacja stara się swoimi działaniami zmienić ten stan rzeczy. Innowacyjne technologie w naszej ocenie stanowią przyszłość efektywnego systemu opieki zdrowotnej oraz sposób na zapewnienie wysokojakościowych świadczeń zdrowotnych dla chorych.

Serce łączy się ze smartfonem

Eksperci współpracujący z Fundacją Telemedyczna Grupa Robocza opisują automatyczne systemy do kardiowersji lub defibrylacji (ICD), układy resynchronizujące serce z funkcją defibrylacji (CRT-D) oraz rejestratory arytmii (ILR) pozwalające przesyłać informacje o ich działaniu i stanie zdrowia pacjenta za pośrednictwem sieci telekomunikacyjnych. Wszczepialny kardiowerter-defibrylator to urządzenie, które rozpoznaje groźne dla życia zaburzenia rytmu i przerywa je za pomocą impulsu elektrycznego przywracając normalną pracę serca. W podobny sposób nadzorować można pracę stymulatorów resynchronizujących poprawiających nieprawidłową kurczliwość mięśnia serca.

Urządzenia te wymagają okresowej kontroli, co kilka-kilkanaście miesięcy, a także sprawdzenia stanu pacjenta podczas wizyty stacjonarnej. Telemonitoring umożliwia zdalne śledzenie pracy aparatów i zdrowia pacjenta, co oznacza, że możliwa jest również zmiana dawki leków podczas teleporady. Najnowsza generacja takich urządzeń nie wymaga nawet wykorzystywania specjalnych transmiterów, a korzysta z doskonale znanej komunikacji Bluetooth do łączenia się ze smartfonem pacjenta. Dane ze smartfona trafiają na serwer producenta urządzeń, a stamtąd do lekarza prowadzącego. Oznacza to, że urządzenia takie pozwalają monitorować stan pacjenta z praktycznie dowolnego miejsca na świecie w czasie rzeczywistym.

W Polsce żyje prawie 500 tys. osób z różnymi implantowanymi urządzeniami kardiologicznymi. Co roku wszczepia się ok. 40 tys. nowych takich aparatów. „U niektórych pacjentów są już wszczepione aparaty gotowe do łączenia się z nadajnikiem, kłopot polega na tym, że nie jest on refundowany, dlatego na ogół nie jest wciąż możliwe użycie telemonitoringu” – wyjaśniał prof. Marcin Grabowski z I Katedry i Kliniki Kardiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego podczas specjalnej konferencji w ubiegłym roku. „W naszym ośrodku mamy około 600 pacjentów objętych telemonitoringiem” – dodał.

W 2020 roku w Klinice Kardiologii Centralnego Szpitala Klinicznego w Warszawie wszczepiono pierwszy w Polsce kardiowerter-defibrylator, który łączy się ze smartfonem pacjenta wykorzystując Bluetooth. Zabieg implantacji nowoczesnego kardiowertera-defibrylatora przeprowadzili m.in. prof. Marcin Grabowski, dr med. Marcin Michalak – obaj występujący jako współautorzy i eksperci raportu TGR.

Polski problem

Autorzy dokumentu przywołują dane o problemie niewydolności serca w Polsce. Dotyczy on ok. 1,4 mln osób. Liczba ta utrzymuje się na podobnym poziomie od 2014 r., co pokazuje skalę analizowanego zjawiska – podkreślają eksperci.

Szacują oni, że koszty leczenia niewydolności serca ponoszone przez NFZ w latach 2014-2015 wynosiły od 760 do 900 mln zł, natomiast straty dla gospodarki wynikające z niewydolności serca kształtowały się na poziomie od 3,6 do 3,9 mld zł. W ciągu pięciu lat wzrost wydatków przekroczył 100 proc. i w 2019 roku suma nakładów na leczenie niewydolności serca przekroczyła 1,6 mld zł, z czego 95 proc. to koszty związane z hospitalizacją. Co czwarty pacjent z ostrą niewydolnością serca jest ponownie hospitalizowany w ciągu 3 miesięcy od opuszczenia szpitala. Odsetek świadczeniobiorców wymagających ponownej hospitalizacji wzrasta odpowiednio do 50 proc. po 6 miesiącach od wypisu ze szpitala oraz 70 proc. po roku – podkreślają specjaliści w raporcie.

Jak podkreślają polscy eksperci w tej dziedzinie, dostępne są już nowoczesne rozwiązania telemedyczne pozwalające przewidzieć wystąpienie ciężkiej niewydolności serca nawet z miesięcznym wyprzedzeniem. Stałe monitorowanie stanu zdrowia pacjenta umożliwia również podjęcie szybszego i skuteczniejszego działania w reakcji na zagrożenie życia.

Z drugiej strony, wykorzystanie urządzeń ze zdalnym monitorowaniem pozwoli ograniczyć niepotrzebne wizyty pacjentów w szpitalach, zmniejszając obciążenie personelu medycznego i chroniąc lekarzy oraz pacjentów przed potencjalnym zakażeniem koronawirusem powodującym COVID-19. Z badań prowadzonych w USA i Europie wynika, że ok. 78 proc. wizyt kontrolnych pacjentów z implantami kardiologicznymi kończy się na rutynowym sprawdzeniu zdrowia pacjenta i stanu urządzenia – co obecnie w sposób bezpieczny i komfortowy można przeprowadzić zdalnie.

Badania potwierdzają możliwości technologii

Eksperci zaproszeni do pracy nad raportem TGR wskazali także, że przydatność telemonitoringu kardiologicznego potwierdzają liczne badania kliniczne. Przywołują oni m.in. eksperyment IN-TIME, z którego wynika, że w okresie 12 miesięcy u pacjentów zdalnie monitorowanych rzadziej dochodzi do pogorszenia niewydolności serca. Ryzyko zgonu może się zmniejszyć nawet o 50 proc. (badanie ALTITUDE), a kosztowna hospitalizacja chorych zmniejsza się o 72 proc. (badanie ECOST).

Pozytywnie wypadły także cytowane przez prof. Grabowskiego polskie badania RESULT przeprowadzone w Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu. Wynika z nich, że pacjenci z monitorowanym zdalnie kardiowerterem-defibrylatorem lub stymulatorem resynchronizującym są mniej narażeni na zgon i rzadziej wymagają pobytu w szpitalu. Redukcja kosztów leczenia dla NFZ sięgała zaś nawet 30 proc. – w zależności od zastosowanego urządzenia.

Korzyści płynące ze stosowania takich technologii dostrzegli również decydenci. W 2018 roku Minister Zdrowia skierował zlecenie do Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji obejmujące kwalifikację telemonitoringu wszczepialnych urządzeń typu ICD/CRT-D jako świadczenia gwarantowanego finansowanego ze środków publicznych. Prezes AOTMIT uznał, że jest to zasadne.

Opieka za ryczałt

Raport TGR przypomina, że mimo wydania pozytywnej rekomendacji AOTMIT, telemonitoring ICD-CRT nie został nadal włączony do koszyka świadczeń gwarantowanych, mimo że istnieją dane potwierdzające zmniejszenie śmiertelności, spadek liczby hospitalizacji i poprawę jakości życia pacjentów. Autorzy podkreślają również, że rozwiązania telemedyczne znakomicie sprawdziły się podczas pandemii (jako przykład takiego pomysłu podają program DOM), dlatego włączenie zdalnego monitorowania pacjentów kardiologicznych w grupach wysokiego ryzyka powinno nastąpić jak najszybciej. W drugim etapie sugerują poszerzanie grupy odbiorców uprawnionych do korzystania z takich rozwiązań. Obecnie trwają prace nad doprecyzowaniem niektórych zagadnień związanych z włączeniem teleopieki kardiologicznej do koszyka świadczeń gwarantowanych.  Niezbędne do tego jest również przyjęcie odpowiednich procedur finansowania przez Ministerstwo Zdrowia oraz Narodowy Fundusz Zdrowia.

– Liczymy, iż nasz raport będzie stanowić cenny głos zarówno dla Ministerstwa Zdrowia, jak i Narodowego Funduszu Zdrowia, oraz jesteśmy otwarci na dyskusję z ich przedstawicielami, aby możliwie wspomóc naszą wiedzą i doświadczeniem organy publiczne – podkreśla Jan Pachocki. – Jesteśmy przekonani, że dzięki dialogowi i wspólnej pracy możemy poprawić jakość opieki zdrowotnej w Polsce oraz usprawnimy system o nowoczesne technologie, a to również wpisuje się w obecne trendy w Europie.

Raport porusza kwestię wyceny takich świadczeń. Zdaniem ekspertów procedura powinna być tak wyceniona, aby pokrywać koszt zakupu transmitera lub dostępu do aplikacji umożliwiającej transmisję. „Zasadnym jest zastosowanie wynagrodzenia ryczałtowego wypłacanego w miesięcznych okresach rozliczeniowych. Wprowadzenie wynagrodzenia ryczałtowego dla podmiotów leczniczych świadczących Telemonitoring ICD/CRT-D zapewni kontrolę kosztów ponoszonych przez płatnika” – twierdzą autorzy raportu.

Zwrócili oni również uwagę na kwestie związane z cyberbezpieczeństwem urządzeń i danych przekazywanych za pośrednictwem serwerów producentów sprzętu, a także ochronę danych osobowych i wrażliwych danych medycznych. System obsługujący urządzenia wszczepialne musi być również kompatybilny z wdrażanymi w Polsce rozwiązaniami raportowania zdarzeń medycznych.


Cały dokument „Wykorzystanie telemonitoringu urządzeń wszczepialnych w celu poprawy opieki nad pacjentami kardiologicznymi” jest dostępny na stronie TGR. Podczas jego tworzenia autorzy korzystali z wiedzy wybitnych ekspertów – m.in. prof. Przemysława Mitkowskiego z I Klinki Kardiologii Katedry Kardiologii Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, prof. Marcina Grabowskiego i dr. Łukasza Kołtowskiego z I Katedry I Kliniki Kardiologii WUM, dr. Adama Sokala z Pracowni Elektrofizjologii i Elektrostymulacji Serca w Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu, czy dr. Marcina Michalaka z Zespołu Elektrostymulacji, Poradni dla Chorych z Implantowanymi Stymulatorami Serca i Pracowni Kontroli i Telemonitoringu Implantowanych Urządzeń Serca WUM. Publikację swoim patronatem objął Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec.

Partnerami publikacji TGR są firmy działające komercyjnie i produkujące opisywany sprzęt: Abbott, Biotronik, Boston Scientific i Medtronic.

Piotr Kościelniak
Dziennikarz specjalizujący się w popularyzacji medycyny i nowych technologii, konsultant ds. wydawniczych

Piotr Kościelniak kierował grupą magazynów popularnonaukowych Focus w wydawnictwie Burda Media Polska, gdzie uruchomił nowe tytuły zajmujące się m.in. medycyną, nowymi technologiami, psychologią i historią. Wcześniej kierował działem Nauki w dzienniku „Rzeczpospolita”, w ramach którego tworzył m.in. Rzecz o Zdrowiu, Styl Życia, a także Ranking Szpitali. Laureat nagród dla popularyzatorów nauki i problematyki medycznej.

Wydarzenia

« Październik 2021 » loading...
PWŚCPSN
27
28
29
30
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Polecamy

Raport
Raport Deloitte: ochrona zdrowia po pandemii

Skutki wywołane wpływem pandemii COVID-19 na organizację systemów opieki zdrowotnej na świecie są nieodwracalne i zmuszą zarówno władze publiczne, jak i prywatnych świadczeniodawców do szybkiej adaptacji do nowej rzeczywistości. Zmieni się model oferowania usług zdrowotnych, świadomość konsumentów i sposób wykorzystania danych medycznych – twierdzą autorzy raportu Deloitte Insights „2021 global health care outlook. Accelerating industry change”.

Przegląd medycznych startupów w Polsce – „Top Disruptors in Healthcare”

115 polskich firm zgłosiło się do raportu „Top Disruptors in Healthcare 2021” stworzonego przez zespół Młodych Menedżerów Medycyny przy Polskiej Federacji Szpitali. Dokument został oficjalnie zaprezentowany podczas konferencji „AI w zdrowiu”.

Opinie
Wielka Brytania: jak oceniać cyfrowe narzędzia dla zdrowia

Brytyjska NHS wprowadziła nowe kryteria ewaluacji cyfrowych technologii zdrowotnych – w tym urządzeń ubieralnych i aplikacji. Mają one pomóc lekarzom, ubezpieczycielom i organizacjom opieki w lepszym wykorzystaniu takich rozwiązań dla dobra pacjentów.

Jak uwolnić potencjał cyfrowych terapeutyków

Nadchodzi nowa fala transformacji ochrony zdrowia: cyfrowe terapeutyki umożliwiające podniesienie jakości opieki medycznej przy jednoczesnym obniżeniu jej kosztów – prognozują eksperci EY. Nowe narzędzia wymagają jednak odmiennego podejścia rynkowego oraz wykorzystania doświadczenia i wiedzy wszystkich uczestników ekosystemu.