Etyka i prawa cz\u0142owieka musz\u0105 stanowi\u0107 fundament dla projektowanych system\u00f3w sztucznej inteligencji przeznaczonych dla ochrony zdrowia. Sze\u015b\u0107 podstawowych zasad zarz\u0105dzania wykorzystaniem AI w tej dziedzinie opublikowa\u0142a w\u0142a\u015bnie \u015awiatowa Organizacja Zdrowia (WHO). S\u0105 to: <\/p>\n\n\n\n
Systemy sztucznej inteligencji ju\u017c teraz s\u0105 wykorzystywane w wielu krajach \u015bwiata do diagnostyki medycznej, analizowania wynik\u00f3w bada\u0144 obrazowych i wsparcia w doborze optymalnej \u015bcie\u017cki terapeutycznej dla indywidualnych pacjent\u00f3w. Algorytmy uczenia maszynowego u\u017cywane s\u0105 tak\u017ce do projektowania nowych lek\u00f3w, poszukiwania nowych cel\u00f3w terapeutycznych i wirtualnego testowania skuteczno\u015bci cz\u0105steczek.<\/p>\n\n\n\n
Pandemia COVID-19 sprawi\u0142a, \u017ce AI znalaz\u0142a r\u00f3wnie\u017c zastosowanie w analizach zwi\u0105zanych ze zdrowiem publicznym \u2013 m.in. zarz\u0105dzeniem systemem ochrony zdrowia, czy monitorowaniem chor\u00f3b zaka\u017anych. Wsparcie algorytm\u00f3w jest r\u00f3wnie\u017c u\u017cywane na potrzeby wst\u0119pnego tria\u017cu pacjent\u00f3w z podejrzeniem zaka\u017cenia wirusem SARS-CoV-2. Ograniczenia w kontaktach spo\u0142ecznych i dost\u0119pie do us\u0142ug medycznych sprawi\u0142y, \u017ce coraz cz\u0119\u015bciej po\u0142\u0105czenie technologii mobilnych i system\u00f3w sztucznej inteligencji wykorzystywane jest do monitorowania stanu os\u00f3b formalnie \u201ezdrowych\u201d, ale chc\u0105cych aktywnie dba\u0107 o sw\u00f3j dobrostan.<\/p>\n\n\n\n
Wsparcie ze strony algorytm\u00f3w AI umo\u017cliwia r\u00f3wnie\u017c lepszy dost\u0119p do us\u0142ug zdrowotnych mieszka\u0144com teren\u00f3w niezurbanizowanych i odleg\u0142ych od du\u017cych centr\u00f3w medycznych \u2013 przypomina \u015awiatowa Organizacja Zdrowia. Opublikowany przez WHO dokument zatytu\u0142owany \u201eEtyka i zarz\u0105dzanie sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 dla zdrowia\u201d (\u201eEthics and governance of artificial intelligence for health\u201d<\/a>) wskazuje, \u017ce nie nale\u017cy przecenia\u0107 mo\u017cliwo\u015bci AI, szczeg\u00f3lnie w\u00f3wczas, gdy wdra\u017canie takiej technologii odbywa si\u0119 kosztem inwestycji w celu upowszechnienia dost\u0119pu do ochrony zdrowia.<\/p>\n\n\n\n – Jak ka\u017cda nowa technologia, sztuczna inteligencja ma ogromny potencja\u0142 poprawy dost\u0119pu do us\u0142ug zdrowotnych dla milion\u00f3w ludzi. I jak ka\u017cda nowa technologia mo\u017ce zosta\u0107 nadu\u017cyta i spowodowa\u0107 krzywd\u0119 ludzk\u0105 \u2013 powiedzia\u0142 dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, dyrektor generalny \u015awiatowej Organizacji Zdrowia. \u2013 Ten dokument jest cennym przewodnikiem dla w\u0142adz pa\u0144stw, kt\u00f3re chc\u0105 uzyska\u0107 jak najwi\u0119cej korzy\u015bci z wprowadzenia AI, minimalizuj\u0105c przy tym ryzyko i omijaj\u0105c potencjalne pu\u0142apki.<\/p>\n\n\n\n Autorzy raportu WHO podkre\u015blaj\u0105, \u017ce skierowany jest on g\u0142\u00f3wnie do przedstawicieli strony publicznej: ministerstw zdrowia, agencji reguluj\u0105cych rynek oraz do legislator\u00f3w, kt\u00f3rych zadaniem jest wdra\u017canie technologii w celu poprawy dobrostanu obywateli. Z wytycznych i przyk\u0142ad\u00f3w przytaczanych przez ekspert\u00f3w skorzystaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c podmioty komercyjne oraz naukowcy, badacze i pracownicy ochrony zdrowia.<\/p>\n\n\n\n Raport jest efektem trwaj\u0105cych 18 miesi\u0119cy prac i dyskusji ekspert\u00f3w specjalizuj\u0105cych si\u0119 w dziedzinach etyki, technologii cyfrowych, legislacji i ochrony praw cz\u0142owieka, a tak\u017ce przedstawicieli ministerstw zdrowia z r\u00f3\u017cnych pa\u0144stw (w\u015br\u00f3d autor\u00f3w i zaproszonych ekspert\u00f3w brakuje jednak Polak\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n Dokument wskazuje m.in., \u017ce nadzieje \u0142\u0105czone z wprowadzeniem algorytm\u00f3w sztucznej inteligencji i uczenia maszynowego do medycyny i \u2013 szerzej \u2013 ochrony zdrowia wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z pewnymi zagro\u017ceniami. Dokument wymienia w\u015br\u00f3d tych zagro\u017ce\u0144 nieetyczne zbieranie informacji i ich wykorzystywanie w celach innych ni\u017c dobro pacjenta oraz cyberbezpiecze\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n \u201eFundamenty praw pacjenta wymieniane w Powszechnej Deklaracji Praw Cz\u0142owieka, takie jak godno\u015b\u0107, ochrona tajemnicy lekarskiej, prawo do informacji i \u015bwiadomego podejmowania decyzji mog\u0105 zosta\u0107 dramatycznie przedefiniowane lub podwa\u017cone przez wprowadzenie nowych technologii\u201d \u2013 twierdz\u0105 autorzy dokumentu. \u201ePogo\u0144 za danymi, niezale\u017cnie od tego, czy czyni\u0105 to rz\u0105dy, czy firmy prywatne, podwa\u017ca prawo jednostek do prywatno\u015bci (\u2026) a co za tym idzie ogranicza prawo do pe\u0142nego korzystania z praw cz\u0142owieka, praw obywatelskich i politycznych\u201d.<\/p>\n\n\n\n Autorzy powo\u0142uj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na wytyczne Wysokiego komisarza Narod\u00f3w Zjednoczonych do spraw praw cz\u0142owieka z marca 2020 roku dotycz\u0105ce wykorzystania sztucznej inteligencji. Dokument ten zauwa\u017ca potencjalne korzy\u015bci wynikaj\u0105ce ze stosowania AI, ostrzega jednak przed dehumanizacj\u0105 opieki zdrowotnej, ograniczeniem samodzielno\u015bci i autonomii os\u00f3b starszych i zagro\u017ceniem dla prywatno\u015bci i bezpiecze\u0144stwa danych.<\/p>\n\n\n\n Problemem mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c nie\u015bwiadome i niezamierzone wyposa\u017canie algorytm\u00f3w w zestawy danych, kt\u00f3re mog\u0105 powodowa\u0107 dyskryminacj\u0119 niekt\u00f3rych os\u00f3b. Jako przyk\u0142ad eksperci zaanga\u017cowani w tworzenie raportu podaj\u0105 sytuacje, gdy system AI jest uczony i trenowany na zestawach danych uzyskanych w zamo\u017cnych krajach Zachodu. Tak przygotowany system mo\u017ce nie sprawdza\u0107 si\u0119 w diagnostyce i terapii os\u00f3b o innych cechach biologicznych zamieszkuj\u0105cych kraje o ni\u017cszym poziomie zamo\u017cno\u015bci. W tym przypadku inwestycje w AI nie dawa\u0142yby oczekiwanych korzy\u015bci. Autorzy raportu okre\u015blaj\u0105 to jako \u201ekolonializm danych\u201d i wskazuj\u0105, \u017ce podobne sytuacje, b\u0119d\u0105ce efektem wadliwego treningu algorytm\u00f3w zdarzaj\u0105 si\u0119 ju\u017c obecnie (np. systemu rozpoznawania raka sk\u00f3ry nie dzia\u0142aj\u0105 lub dzia\u0142aj\u0105 s\u0142abiej u os\u00f3b innych ni\u017c bia\u0142e).<\/p>\n\n\n\n Raport zwraca r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na dysproporcje w kompetencjach cyfrowych profesjonalist\u00f3w medycznych w r\u00f3\u017cnych regionach \u015bwiata. Wdra\u017canie sztucznej inteligencji tam, gdzie te umiej\u0119tno\u015bci s\u0105 ni\u017csze, a infrastruktura s\u0142abiej rozwini\u0119ta wymaga dodatkowych inwestycji i szkole\u0144 pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n \u201eWiele spo\u015br\u00f3d najwi\u0119kszych firm technologicznych \u015bwiata inwestuje w zbieranie i analizowanie danych medycznych i algorytmy AI. Rozw\u00f3j tej technologii na rynku us\u0142ug zdrowotnych mo\u017ce doprowadzi\u0107 do oferowania us\u0142ug medycznych w spos\u00f3b nieuregulowany i nieuporz\u0105dkowany, co stanowi\u0107 b\u0119dzie wyzwanie dla rz\u0105d\u00f3w krajowych. Dlatego niezb\u0119dny jest legislacyjnie wprowadzony mechanizm nadzoru gwarantuj\u0105cy, \u017ce dzia\u0142ania sektora prywatnego w tej dziedzinie b\u0119d\u0105 transparentne i prowadzone w spos\u00f3b odpowiedzialny\u201d \u2013 napisa\u0142a w przedmowie do raportu dr Soumya Swaminathan, dyrektor naukowa WHO.<\/p>\n\n\n\n Publiczne i prywatne inwestycje w tym obszarze nowych technologii s\u0105 kluczowe dla rozwoju nowych, doskonalszych us\u0142ug zdrowotnych \u2013 podkre\u015blaj\u0105 autorzy raportu. Jednak nieuregulowane wykorzystanie AI narazi prawa pacjent\u00f3w i ca\u0142ych spo\u0142eczno\u015bci na komercyjne dzia\u0142ania technologicznych gigant\u00f3w zainteresowanych jedynie zyskiem. Dlatego \u2013 sugeruje WHO \u2013 konieczny jest systemowy, rz\u0105dowy nadz\u00f3r nad wykorzystaniem sztucznej inteligencji i podobnych technologii. Nadz\u00f3r ten powinien by\u0107 realizowany na ka\u017cdym etapie projektowania, wdra\u017cania i eksploatacji system\u00f3w AI.<\/p>\n\n\n\n Jak wyobra\u017caj\u0105 to sobie eksperci zaproszeni przez WHO do stworzenia raportu? Opracowali oni sze\u015b\u0107 fundamentalnych zasad, kt\u00f3re maj\u0105 u\u0142atwi\u0107 ocen\u0119 technologii AI wdra\u017canych w obszarze zdrowia:<\/p>\n\n\n\n Rekomendacje WHO nie s\u0105 pierwszym dokumentem opisuj\u0105cym po\u017c\u0105dane zasady budowania i stosowania system\u00f3w sztucznej inteligencji. W maju 2019 roku Rada Organizacji Wsp\u00f3\u0142pracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) przedstawi\u0142a propozycj\u0119 rekomendacji dotycz\u0105cych AI<\/a>, maj\u0105cych wskazywa\u0107 pa\u0144stwom cz\u0142onkowskim kierunki legislacyjne.<\/p>\n\n\n\n W tym samym roku biuro Komisarza Praw Cz\u0142owieka Rady Europy wyda\u0142o zestaw rekomendacji pozwalaj\u0105cych umacnia\u0107 prawa cz\u0142owieka przez wdra\u017cania technologii sztucznej inteligencji \u201eAI: Unboxing artificial intelligence: 10 steps to protect human rights recommendations<\/a>\u201d. W\u0142asny dokument w kwietniu 2019 roku przedstawi\u0142a r\u00f3wnie\u017c Komisja Europejska. \u201eEthics guidelines for trustworthy AI\u201d jest efektem pracy 52 naukowc\u00f3w zaproszonych do wsp\u00f3\u0142pracy przez KE oraz niemal p\u00f3\u0142rocznego procesu konsultacji publicznych. Dokument ten mo\u017cna pobra\u0107 w j\u0119zyku polskim ze strony Komisji<\/a>. Podobne ramowe rekomendacje maj\u0105 r\u00f3wnie\u017c m.in. Chiny i Japonia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Sztuczna inteligencja niesie wielkie szanse rozwoju systemu opieki zdrowotnej, wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z ni\u0105 jednak ogromne zagro\u017cenia \u2013 twierdz\u0105 autorzy raportu \u015awiatowej Organizacji Zdrowia.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":3679,"template":"","tags":[520,415,226,209,200,168,140,62,35],"aktualnosci-category":[311,28],"class_list":["post-3681","aktualnosci","type-aktualnosci","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-ai-w-zdrowiu","tag-pacjentocentryzm","tag-technologia","tag-raport","tag-rzecznik-praw-pacjenta","tag-etyka","tag-who","tag-sztuczna-inteligencja","tag-ai","aktualnosci-category-badania-i-raporty","aktualnosci-category-technologia"],"acf":[],"yoast_head":"\nLista zagro\u017ce\u0144<\/h2>\n\n\n\n
Sze\u015b\u0107 zasad WHO<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Etyka algorytm\u00f3w w punktach<\/strong><\/h2>\n\n\n\n